10 خواص ترنجبین ، چه کسانی نباید بخورند ، طبع و مصلح و تداخلات دارویی - گردش در ترکیه

ترنجبین چیست و چگونه از گیاه خارشتر به دست می آید؟

ترنجبین در واقع یه ماده شیرین و طبیعی هست که از گیاه خارشتر به دست میاد. این گیاه در منطقه ها خشک و نیمه خشک ایران رشد می کنه و وقتی حشره ای به نام مَنج روی ساقه ها و برگ هاش می شینه و فعالیت می کنه، شیره ای خاص ترشح می شه که بعد از خشک شدن به شکل دانه های سفید یا زرد روشن روی گیاه دیده می شه. مردم این دانه ها رو جمع آوری می کنن و به نام ترنجبین می شناسن.

ترنجبین از قدیم به عنوان یک شیرین کننده طبیعی و داروی گیاهی استفاده می شده. طبعش معمولاً سرد و تر معرفی می شه و به همین خاطر بیشتر برای پاک سازی بدن، برطرف یبوست و کاهش حرارت داخلی مصرف می شه. ترنجبین هم در طب سنتی جایگاه ویژه ای داره و هم در فرهنگ عامه به عنوان یک درمان خانگی شناخته می شه.

ترکیبات شیمیایی ترنجبین

ترنجبین علاوه بر طعم شیرین و خواص سنتی، از نظر علمی هم ترکیبات فعالی داره که باعث اثرات داروییش می شن. مهم ترین این ترکیبات شامل قندها، مواد معدنی و ترکیبات زیست فعال هستن.

قندها (گلوکز و فروکتوز)

بخش عمده ترنجبین رو قندهای ساده تشکیل می دن. این قندها، انرژی سریع برای بدن فراهم می کنن و علت اصلی شیرینی طبیعی ترنجبین هستن.

موسیلاژ (مواد لعابی)

ترنجبین دارای موسیلاژ یا مواد لعابی هست که خاصیت نرم کننده و ملین دارن. همین ترکیب باعث می شه مصرف ترنجبین به بهبود عملکرد روده و برطرف یبوست یاری کنه.

ترکیبات فنولی

اندازهی ترکیبات فنولی در ترنجبین وجود داره که خاصیت آنتی اکسیدانی دارن. این مواد می تونن به کاهش التهاب و محافظت از سلول ها در برابر آسیب های اکسیداتیو یاری کنن.

مواد معدنی (کلسیم، پتاسیم، منیزیم)

ترنجبین حاوی اندازه کمی مواد معدنیه که برای تنظیم عملکرد بدن و حفظ سلامت عمومی اهمیت دارن. این مواد در کنار قندها و موسیلاژ، ارزش تغذیه ای ترنجبین رو بالا می برن.

آنالیز ارزش غذایی ترنجبین در 100 گرم

ترنجبین علاوه بر خواص دارویی، از نظر تغذیه ای هم ترکیباتی داره که می تونه برای بدن مفید باشه. هر چند بیشتر به عنوان یک ماده دارویی شناخته می شه، اما ارزش غذاییش هم بسیار بالاست:

• انرژی: حدود 320 تا 350 کیلوکالری
• کربوهیدرات ها (عمدتاً قندهای ساده): 75 تا 80 گرم
• پروتئین: کمتر از 1 گرم
• چربی: تقریباً صفر
• فیبر غذایی (موسیلاژ): 2 تا 3 گرم
• کلسیم: حدود 30 تا 40 میلی گرم
• پتاسیم: حدود 200 تا 250 میلی گرم
• منیزیم: حدود 15 تا 20 میلی گرم
• سدیم: کمتر از 10 میلی گرم

این مقادیر نشون می ده که ترنجبین به خاطر قندهای ساده یک منبع انرژی سریع و یک ماده ملین طبیعی هست.

آنالیز طبع ترنجبین در طب سنتی و برترین مصلح برای آن

در طب سنتی، ترنجبین به عنوان گیاهی با طبع سرد و تر شناخته می شه. همین ویژگی باعث شده بیشتر برای پاکسازی بدن، کاهش حرارت داخلی و برطرف یبوست به کار بره.

به خاطر خاصیت ملین بودن، مصرف ترنجبین برای کسایی که مزاج گرم دارن، مناسب تره و می تونه به تعادل بدن یاری کنه. البته باید توجه کنین که مصرف بی رویه ترنجبین، ممکنه باعث ضعف یا اسهال بشه، بنابراین همواره توصیه می شه با آگاهی و در حد اعتدال استفاده بشه.

از دید متخصصان طب سنتی، هر ماده غذایی یا دارویی یک مصلح داره، یعنی ترکیبی که مصرف همزمانش می تونه اثرات منفی اون ماده غذایی رو کاهش بده و خواص مثبتش رو بیشتر کنه.

برای ترنجبین، برترین مصلح معمولاً عرق کاسنی یا عرق شاه تره معرفی می شه. این ترکیبات گیاهی به تعدیل طبع سرد ترنجبین، یاری و اثر پاکسازی کبد و خون رو بیشتر می کنن. به همین خاطر در نسخه های سنتی، ترنجبین اغلب همراه با این عرقیات تجویز می شه تا هم خواصش کامل تر بشه و هم مصرف کننده دچار عوارض احتمالی نشه.

در صورت تمایل انواع رو به صورت خرید و اینترنتی از فروشگاه های می تونید تهیه کنید.

خواص ترنجبین برای سلامتی و زیبایی

ترنجبین توی طب سنتی و حتی نگاه امروزی به گیاهان دارویی، به عنوان یه ماده پرخاصیت برای سلامتی و زیبایی شناخته می شه. مصرفش می تونه به پاک سازی بدن، بهبود عملکرد گوارش و تقویت کبد یاری کنه.

از طرف دیگه، به خاطر خاصیت ملین و ترکیبات طبیعی، روی شفافیت پوست و کاهش جوش ها هم اثر مثبت داره. همین ترکیب خواص داخلی و بیرونی باعث شده ترنجبین هم در درمان های سنتی و هم در مراقبت های زیبایی جایگاه ویژه ای داشته باشه.

خواص ترنجبین برای برطرف زردی نوزادان

یکی از شناخته شده ترین کاربردهای ترنجبین در طب سنتی، یاری به برطرف زردی نوزادان هست. به علت خاصیت پاک سازی و اثر ملین ملایم، ترنجبین می تونه به دفع مواد زائد از بدن یاری کنه و در نتیجه زردی رو از بین ببره.

در بسیاری از نسخه های سنتی، ترنجبین به عنوان یک درمان طبیعی برای بهبود عملکرد کبد و کاهش علائم زردی معرفی شده. البته مصرفش باید با دقت و زیر نظر پزشک یا متخصص طب سنتی باشه تا از بروز عوارض احتمالی جلوگیری بشه.

خواص ترنجبین برای درمان یبوست و دل پیچه نوزادان

ترنجبین علاوه بر اثراتش روی زردی، در و دل پیچه نوزادان هم کاربرد داره. ترکیبات لعابی و قندی موجود در این ماده باعث می شن حرکات روده تنظیم بشه و مسائل ناشی از یبوست کاهش پیدا کنه.

بعلاوه خاصیت آرام بخش ملایم ترنجبین روی دستگاه گوارش می تونه نفخ و دل پیچه رو کم کنه و نوزاد آروم تر بشه. با این حال، مصرف بی رویه یا نادرستش ممکنه باعث اسهال یا ضعف بشه، بنابراین همواره توصیه می شه با احتیاط و در حد اعتدال استفاده بشه.

فواید ترنجبین برای نرمی و لطافت پوست

ترنجبین به خاطر داشتن ترکیبات لعابی و قندی، خاصیت رطوبت رسانی ملایمی داره که می تونه پوست رو نرم و لطیف کنه. مصرف خوراکی یا حتی استفاده موضعی از اون روی پوست، باعث می شه خشکی پوست کمتر بشه و ظاهر پوست شاداب تر به نظر بیاد.

همین ویژگی باعث شده در طب سنتی، ترنجبین به عنوان یک ماده طبیعی برای حفظ لطافت و نرمی پوست توصیه بشه.

خواص ترنجبین برای روشنی و برطرف لک های پوستی

یکی دیگه از خواص مهم ترنجبین، یاری به روشن تر شدن پوست و کاهش لک ها هست. خاصیت پاک سازی و ضدالتهابی این ماده باعث می شه منافذ پوست تمیزتر بشن و لکه های ناشی از جوش یا تیرگی کمتر دیده بشن.

به همین علت، ترنجبین در نسخه های سنتی و حتی برخی محصولات گیاهی مراقبت از پوست به عنوان یک ترکیب طبیعی برای شفافیت و برطرف لک ها استفاده می شه.

نقش ترنجبین در پاکسازی کبد

ترنجبین در طب سنتی به عنوان یک ماده طبیعی با خاصیت سم زدایی و پاک سازی کبد شناخته می شه. ترکیبات قندی و لعابی موجود در اون باعث تحریک ملایم عملکرد کبد و دفع مواد زائد از بدن می شن.

همین ویژگی باعث شده مصرف ترنجبین به بهبود عملکرد کبد یاری کنه و از تجمع سموم جلوگیری بشه. در منابع سنتی، ترنجبین اغلب همراه با گیاهان دیگه مثل خاکشیر یا عرق کاسنی توصیه می شه تا اثر پاک سازی کبد بیشتر بشه.

درمان کبد چرب با ترنجبین

یکی از کاربردهای مهم ترنجبین، یاری به درمان کبد چرب هست. خاصیت ضدالتهابی و تنظیم کننده عملکرد کبد باعث می شه مصرف این ماده به کاهش چربی های تجمع یافته در کبد یاری کنه.

ترکیب ترنجبین با خاکشیر به ویژه در طب سنتی به عنوان یک نوشیدنی رایج برای بهبود کبد چرب معرفی شده، چون هم پاک سازی کبد رو تقویت می کنه و هم التهاب رو کاهش می ده.

البته باید توجه داشت که مصرف ترنجبین به تنهایی درمان قطعی نیست و باید همراه با اصلاح سبک زندگی، رژیم غذایی مناسب و زیر نظر پزشک یا متخصص طب سنتی انجام بشه.

خواص ترنجبین برای دستگاه گوارش؛ ملین طبیعی و ضد عفونی کننده روده

ترنجبین در طب سنتی یک ماده مؤثر برای سلامت دستگاه گوارش هست. این ماده خاصیت ملین طبیعی داره و با داشتن ترکیبات لعابی، حرکات روده رو تنظیم و به برطرف یبوست یاری می کنه.

علاوه بر این، ترنجبین به خاطر خواص ضدالتهابی و پاک کننده اش می تونه به عنوان یک ضدعفونی کننده ملایم روده ها عمل کنه و محیط سیستم گوارش رو از تجمع مواد زائد و میکروب ها پاک سازی کنه.

همین ویژگی ها باعث شده مصرف ترنجبین هم برای بهبود عملکرد روده و هم برای کاهش مسائلی مثل دل درد و نفخ توصیه بشه، البته همواره باید اعتدال در مصرف رو رعایت کنین.

ترنجبین و نقش آن در درمان سرفه

ترنجبین به خاطر خاصیت خلط آوری یکی از درمان های طبیعی برای مسائل تنفسی مثل سرفه های خشک و گرفتگی سینه محسوب می شه. ترکیبات لعابی موجود در این ماده باعث می شن ترشحات غلیظ در مجاری تنفسی نرم تر بشن و دفعشون راحت تر صورت بگیره. همین ویژگی باعث می شه مصرف ترنجبین به کاهش تحریک گلو و آرام شدن سرفه یاری کنه.

خواص ترنجبین نرم کردن سینه و آرامش دستگاه تنفسی

علاوه بر خلط آوری، ترنجبین خاصیت نرم کننده سینه و گلو داره. وقتی به صورت شربت یا محلول مصرف بشه، می تونه التهاب و خشکی مجاری تنفسی رو کاهش بده و احساس راحتی بیشتری برای فرد ایجاد کنه.

در طب سنتی، ترکیب ترنجبین با گیاهان دیگه مثل شیرین بیان یا فلوس هم توصیه شده تا اثر نرم کنندگی و ضدسرفه اش بیشتر بشه. البته مصرفش باید متعادل باشه و در موارد شدید یا طولانی مدت، مشورت با پزشک ضروریه.

تاثیر ترنجبین بر قند خون و دیابت

ترنجبین علاوه بر خواص گوارشی و کبدی، در طب سنتی به عنوان یک ماده طبیعی برای یاری به کاهش قند خون هم شناخته می شه. هر چند خود ترنجبین حاوی قندهای ساده مثل گلوکز و فروکتوز هست، اما به علت خاصیت پاک سازی و اثر ملین ملایم، می تونه عملکرد کبد و روده رو تنظیم کنه و در نتیجه به بهبود شرایط قند خون یاری کنه.

در برخی منابع سنتی، مصرف ترنجبین همراه با گیاهانی مثل خاکشیر یا عرق کاسنی توصیه شده تا اثر بیشتری بر تنظیم قند خون داشته باشه. البته باید تأکید کنیم که ترنجبین جایگزین داروهای دیابت نیست و مصرفش برای افراد دیابتی باید با مشورت پزشک یا متخصص طب سنتی باشه تا عوارض احتمالی اتفاق نیفته.

عوارض جانبی و موارد منع مصرف؛ چه کسایی نباید ترنجبین بخورند؟

مصرف ترنجبین اگر بیش از حد یا بدون توجه به شرایط بدنی باشه، می تونه مسائلی ایجاد کنه. برخی از عوارض ترنجبین شامل موارد زیر می شن:

• اسهال شدید: به علت خاصیت ملین قوی، مصرف زیاد ترنجبین باعث دفع بیش از حد و از دست رفتن آب بدن می شه.
• ضعف و بی حالی: خروج مکرر مواد زائد می تونه بدن رو دچار کم انرژی بودن و ضعف عمومی کنه.
• افت فشار خون: در برخی افراد، مصرف زیاد ترنجبین باعث کاهش فشار خون و سرگیجه می شه.
• افزایش قند خون: چون ترنجبین حاوی قندهای ساده مثل گلوکز و فروکتوز هست، مصرف بی رویه اون می تونه برای افراد حساس به قند مشکل ساز بشه.
• تحریک معده و روده: در کسایی که معده یا روده حساس دارن، مصرف ترنجبین ممکنه باعث دل پیچه یا تحریک دستگاه گوارش بشه.

موارد منع مصرف ترنجبین

در برخی افراد یا در برخی شرایط خاص، بهتره ترنجبین مصرف نشه یا فقط با نظر پزشک استفاده بشه:

• افراد مبتلا به دیابت کنترل نشده: به خاطر وجود قندهای ساده، مصرف ترنجبین می تونه سطح قند خون رو بالا ببره.
• کسانی که دچار اسهال یا ضعف شدید هستن: چون ترنجبین خاصیت ملین داره، شرایطشون رو بدتر می کنه.
• افراد با مسائل گوارشی خاص: مثل کولیت، سندرم روده تحریک پذیر یا زخم معده، چون ممکنه باعث تشدید علائم بشه.
• زنان باردار و شیرده: مصرف خودسرانه ترنجبین توصیه نمی شه و باید فقط با نظر پزشک باشه.
• نوزادان و بچه ها خردسال: بدن حساس تری دارن و مصرف نادرستش می تونه به جای درمان، باعث عوارض بشه.
• افراد با فشار خون پایین: چون ترنجبین می تونه فشار خون رو کاهش بده، برای این گروه خطرناک محسوب می شه.

برترین زمان مصرف ترنجبین برای حداکثر اثربخشی

برترین زمان مصرف ترنجبین برای حداکثر اثربخشی معمولاً صبح ها و در حالت ناشتا توصیه می شه. در این حالت، دستگاه گوارش آماده جذب بهتره و اثر پاک سازی و ملین بودن ترنجبین بیشتر خودش رو نشون می ده.

بعلاوه مصرف ترنجبین به صورت ناشتا باعث می شه ترکیبات فعال ترنجبین، سریع تر وارد جریان خون بشن و روی کبد و روده اثر بذارن. در طب سنتی، ترکیب ترنجبین با گیاهانی مثل خاکشیر یا عرق کاسنی هم معمولا پیشنهاد می شه صبح ناشتا مصرف کنین تا اثر پاک سازی کبد، برطرف یبوست و تنظیم قند خون بیشتر بشه.

البته برای کسایی که معده حساس دارن یا دچار ضعف بدنی هستن، بهتره مصرفش با مشورت متخصص و در زمان های سبک تر روز باشه تا از بروز عوارض احتمالی جلوگیری بشه.

اندازه مجاز مصرف ترنجبین

اندازه مجاز مصرف ترنجبین بسته به سن، شرایط بدنی و هدف درمانی متفاوته، اما در منابع طب سنتی معمولاً توصیه می شه:

• برای بزرگسالان: حدود 5 تا 10 گرم ترنجبین در روز، معمولاً به صورت حل شده در آب یا همراه با خاکشیر، کافی و ایمن در نظر گرفته می شه.
• برای بچه ها: اندازه کمتر، حدود 2 تا 5 گرم و فقط با نظر پزشک یا متخصص طب سنتی مجازه.
• برای نوزادان: مصرف باید کاملاً تحت نظر پزشک باشه چون بدن حساس تری دارن و مصرف نادرست می تونه عوارض ایجاد کنه.

نکته مهم اینه که مصرف ترنجبین نباید طولانی مدت و بی رویه باشه چون خاصیت ملین قوی داره و ممکنه باعث اسهال یا ضعف بشه. برترین حالت، استفاده کوتاه مدت و در حد اعتدال برای برطرف مسائل خاص مثل یبوست یا پاک سازی کبد هست.

طرز تهیه شربت ترنجبین و نحوه صاف کردن اصولی آن (برای حذف خاک و خاشاک)

مراحل تهیه شربت ترنجبین

1- حدود 5 تا 10 گرم ترنجبین را در 1 لیوان آب خنک یا ولرم بریزین.

2- اجازه بدین ترنجبین معمولاً 5 تا 7 ساعت بمونه تا کاملاً حل بشه و ترکیبات لعابی اش آزاد بشن.

3- بعد از حل شدن، مایع را صاف کنین تا آماده مصرف بشه.

نحوه صاف کردن اصولی برای حذف خاک و خاشاک

• از یک پارچه نخی تمیز یا صافی ریز استفاده کنین تا ذرات خاک، خاشاک و ناخالصی های گیاه جدا بشن.
• بهتره صاف کردن را چند بار تکرار کنین تا شربت کاملاً شفاف بشه.
• در نهایت، شربت آماده را می تونین به صورت خنک یا همراه با خاکشیر مصرف کنین.

تفاوت ترنجبین با شیرخشت در چیست؟

ترنجبین و شیرخشت هر دو از مواد شیرین طبیعی هستن که در طب سنتی و حتی در شیرینی های سنتی مثل گز استفاده می شن، اما منشأ و خواصشون با هم فرق داره و همین تفاوت گاهی باعث اشتباه کاربران می شه:

ترنجبین: صمغی شیرین هست که روی شاخه و برگ گیاه خارشتر (Alhagi) تشکیل می شه. بعد از جمع آوری، در آب حل و سپس صاف می شه تا به صورت بلور یا محلول شیرین مصرف بشه. ترنجبین خاصیت ملین، پاک سازی کبد و گوارش و خلط آوری داره.

شیرخشت: صمغ درختی خاصه که در برخی منطقه ها رشد می کنه. قطعات شیرخشت سفید، شیرین و خنک هستن و وقتی در دهان گذاشته بشن، سریع حل می شن. شیرخشت بیشتر خاصیت آرام بخش، خنک کننده و ضدتب داره و برای برطرف عطش و گرمی بدن استفاده می شه.

اشتباه رایج کاربران در استفاده از ترنجبین و شیر خشت

خیلی ها این دو ماده رو به علت شباهت در طعم شیرین و کاربرد در گز یا نوشیدنی های سنتی یکی می دونن، در حالی که ترنجبین بیشتر برای پاک سازی و درمان مسائل گوارشی و کبدی به کار می ره، اما شیرخشت اثر خنک کننده و آرام بخش داره. همین تفاوت باعث می شه انتخاب درست برای درمان یا مصرف غذایی اهمیت داشته باشه.

سوالات متداول درباره خواص ترنجبین و مضرات ترنجبین

1- آیا ترنجبین باعث کاهش قند خون می گردد؟

ترنجبین در طب سنتی به عنوان ماده ای با خاصیت تنظیم قند خون شناخته می شه، اما چون خودش حاوی قندهای ساده ست، مصرف زیادش می تونه سطح قند خون رو بالا ببره، بنابراین، برای افراد دیابتی فقط در حد محدود و با مشورت پزشک باید باشه.

2- ترنجبین چیست و از کجا به دست می آید؟

ترنجبین صمغ شیرینیه که روی گیاه خارشتر تشکیل می شه و پس از جمع آوری در آب، حل و صاف می شه.

3- آیا ترنجبین برای بچه ها مناسب است؟

مصرف ترنجبین برای بچه ها باید با نظر پزشک یا متخصص طب سنتی باشه، چون بدن حساس تری دارن.